Herroeping van een vonnis: wanneer kan een rechterlijke uitspraak worden teruggedraaid?

Een rechterlijke uitspraak is in beginsel definitief. Maar wat als achteraf blijkt dat de wederpartij tijdens de procedure heeft gelogen, valse stukken heeft gebruikt of cruciale informatie heeft achtergehouden? In dat geval biedt het Nederlandse procesrecht een bijzonder rechtsmiddel: herroeping. Dit is een van de weinige manieren om een onherroepelijk vonnis of beschikking alsnog te laten herzien. 

In 2017 besliste de rechtbank Amsterdam dat verzekeraar Conservatrix gedwongen overgedragen moest worden aan een nieuwe eigenaar – een ingrijpende maatregel waar toezichthouder DNB om had verzocht. Later kwam Conservatrix erachter dat DNB destijds niet volledig open was geweest over de precieze voorwaarden van die overdracht. Zo bleek er ook een herverzekeringsconstructie onderdeel van de deal te zijn, iets wat tijdens de procedure niet duidelijk kenbaar was gemaakt. Conservatrix heeft daarop de rechter in 2025 verzocht om op die beslissing terug te komen – een zogenoemd herroepingsverzoek.  

Wat is herroeping? 

Herroeping is een rechtsmiddel waarmee een partij een rechterlijke uitspraak kan aanvechten waartegen geen gewoon rechtsmiddel (zoals hoger beroep of cassatie) meer openstaat. De regeling is neergelegd in de artikelen 382 tot en met 391 Rv.  

Wanneer kan een vonnis of beschikking worden herroepen? 

Herroeping is mogelijk op drie limitatieve gronden: 

• Bedrog in het geding gepleegd: de wederpartij heeft belet dat er feiten aan het licht kwamen die tot een gunstigere afloop hadden kunnen leiden. 
• Valse stukken: de uitspraak berust op stukken waarvan de valsheid na de uitspraak is erkend of is vastgesteld. 
• Achtergehouden stukken: de partij heeft na de uitspraak stukken van beslissende aard in handen gekregen die door toedoen van de wederpartij waren achtergehouden. 

De rechter beoordeelt in een herroepingsprocedure uitsluitend of zich een herroepingsgrond voordoet. De vraag of de oorspronkelijke uitspraak inhoudelijk juist was, staat in die fase nog niet ter discussie. 

Wat is de termijn? 

Een verzoek tot herroeping moet worden ingediend binnen drie maanden nadat de herroepingsgrond is ontstaan en de verzoeker daarmee bekend is geworden. 

Wat zijn de gevolgen als herroeping slaagt? 

Als de rechter de herroepingsgrond juist bevindt, wordt het geding geheel of gedeeltelijk heropend en wordt opnieuw over het oorspronkelijke geschil beslist op basis van de volledige feiten. 

Wat betekent dit voor u? 

Herroeping is een ultimum remedium: het is een moeilijke weg en de lat ligt hoog. Maar in zaken waarbij later aan het licht komt dat een wederpartij tijdens de procedure cruciale informatie heeft achtergehouden of de rechter opzettelijk onvolledig heeft geïnformeerd, biedt artikel 382 Rv een serieus aanknopingspunt. 

Heeft u vragen over de mogelijkheden van herroeping in een zaak, of vermoedt u dat een wederpartij in een eerdere procedure cruciale informatie heeft achtergehouden? Neem dan contact met ons op.